Najstarszym synem zmarłego 24 kwietnia 1873 roku księcia Adolfa zu Hohenlohe-Ingelfingen, właściciela koszęcińskiego fideikomisu, do którego od 1826 roku należał również Tworóg, był książę Carl (ur. 19.11.1820 w Garnberg).
Dziedzicem majątku został jednak jego młodszy brat Friedrich Wilhelm. Książę Karol został pozbawiony praw do dziedziczenia majątku po tym, jak po raz kolejny popadł w długi prowadząc hulaszczy tryb życia.
Książę Fryderyk Wilhelm zu Hohenlohe-Ingelfingen.
Zdjęcie z kolekcji rodzinnej Pani Magdaleny Prieur – Muc
Pod koniec życia księcia Adolfa książę Karol coraz bardziej pozyskiwał sympatię ojca i, jak pisał w pamiętnikach książęcy urzędnik leśny Carl Wilhelm Prieur, miał na niego coraz większy wpływ. Prieur: „Książę Karol był w ostatnim czasie już całkowicie pogodzony ze „starym”. Ten ostatni nie robił już niczego bez zasięgnięcia rady u syna, dlatego myślę, że gdyby „stary” żył dłużej to dziedziczność dóbr zostałaby ustalona z powrotem na korzyść Carla. Śmierć przyszła za szybko.”
Był jednak tylko mały problem, gdyż książę Karol był kawalerem i nie zamierzał się ustatkować, jednak jak twierdził Prieur, był skłonny się ożenić, żeby tylko zrobić bratu na złość. Prieur: „Po otwarciu testamentu okazało się, że książę Karol nie uznał jego ważności. Tylko dzięki negocjacjom Hercoga z Raciborza (książę Viktor I zu Ratibor und Corvey) doszło do porozumienia między braćmi. Na mocy tego porozumienia książę
Hertzog von Ratibor und Corvey Victor I zu Hohenlohe – Schilingfuerst.
Zdjęcie z kolekcji rodzinnej Pani Magdaleny Prieur – Muc
Friedrich zapłacił starszemu bratu 70 000 talarów, wobec czego starszy brat zrezygnował z dalszych kroków przeciwko młodszemu. Wobec ustaleń rodzinnych rezygnacja z dziedziczenia majoratu dotyczyła wyłącznie księcia Karola, ale jego potomków
Księżna Anna Karolina zu Hohenlohe-Ingelfingen.
Zdjęcie z kolekcji rodzinnej Pani Magdaleny Prieur – Muc
już niekoniecznie. Gdyby więc książę Karol jeszcze się ożenił i miał dziedziców, to wtedy oni mieliby pierwszeństwo do dziedziczenia dóbr – jeszcze przed księciem Friedrichem i jego potomkami. Myślę, że tylko na złość bratu książę Karol był gotów, aby jeszcze zdecydować się na ślub.” Tego jednak ostatecznie nie zrobił i dobra ziemskie księcia Adolfa przypadły w spadku księciu Fryderykowi Wilhelmowi.
Przejdźmy teraz do ścisłej biografii kolejnego Pana na Tworogu – księcia Fryderyka Wilhelma zu Hohenlohe-Ingelfingen. Właściciel dóbr tworoskich w latach 1873-1895 urodził się 9 stycznia 1826 roku w pałacu w Koszęcinie, wówczas jeszcze nieprzebudowanym. Podczas przebudowy koszęcińskiej siedziby w latach 1828-1831 mieszkał z rodzicami i rodzeństwem w pałacu w Tworogu. Pierwszym nauczycielem Fryderyka Wilhelma i jego brata Krafta był prawdopodobnie Carl Fritz, który nauczał również ich starszego brata Carla, dojeżdżając do Tworoga w poniedziałki, środy i soboty (później nauczycielem książąt był Fischer). Fryderyk i jego o rok młodszy brat Kraft (urodzony 2 stycznia 1827 roku w Koszęcinie) byli wychowywani w duchu wojskowej dyscypliny. Nic więc dziwnego, że obrali kariery wojskowe. Fryderyk rozpoczął ją jako podporucznik w I regimencie gwardii ułanów w kwietniu 1845 roku. Dziesięć lat później obdarzony został po raz pierwszy zaufaniem domu królewskiego, gdy zlecono mu służbę u boku Księcia Prus Alberta von Preussen (bratanka królów Fryderyka Wilhelma IV i Wilhelma I). Towarzyszył mu w trakcie jego studiów na Uniwersytecie w Bonn w 1855 roku. W tym samym roku Hohenlohe awansowany został do stopnia rotmistrza w II regimencie gwardii ułanów. Do ciekawszych wydarzeń ze służby w tym pułku można zaliczyć podróż do Sztokholmu u boku legendarnego pruskiego feldmarszałka von Wrangela w 1859 roku. Książę został tam odznaczony szwedzkim orderem z mieczami.
W 1860 roku Fryderyk Wilhelm zu Hohenlohe-Ingelfingen awansował do stopnia majora. Przez dwa lata był oficerem sztabowym w II pułku śląskiej gwardii ułanów, po czym został przeniesiony do berlińskiego pułku kirasjerów „Garde du Corps”. W 1864 roku został ponownie obdarzony zaufaniem domu królewskiego i został adiutantem skrzydłowym króla Prus Wilhelma I. Po awansie na porucznika w 1865 roku został rok później komendantem regimentu ułanów nr 11 (przy czym nadal sprawował funkcję skrzydłowego adiutanta króla).
Cesarz Wilhelm I.
Zdjęcie z kolekcji rodzinnej Pani Magdaleny Prieur – Muc
Lata 60. i początek lat 70. XIX w. to dla państwa pruskiego lata wojen. Pomiędzy 1864 a 1871 rokiem wojska pruskie przeszły przez trzy konflikty zbrojne. W pierwszym z nich, przeciwko Danii w 1864 roku, dziedzic z Koszęcina nie brał udziału, gdyż jego berliński regiment kirasjerów nie został zmobilizowany. To zmieniło się jednak dwa lata później, podczas tzw. wojny niemieckiej, gdzie naprzeciwko siebie stanęło wojsko związku niemieckiego, w którym prymat wiodło Cesarstwo Austriackie, wsparte oddziałami bawarskimi i innymi mniejszymi księstwami związku, a Prusami i ich sojusznikami. Fryderyk Wilhelm brał udział w tej wojnie walcząc w potyczkach pod Liebenau i Münchengrätz, a także w decydującej Bitwie pod Königgrätz. Po dwóch zwycięskich kampaniach nadszedł czas krótkiego pokoju, który trwał cztery lata. W tym czasie Hohenlohe został komendantem 3. regimentu gwardii ułanów i awansował do stopnia pułkownika. Został też odznaczony rosyjskim Orderem Św. Anny II klasy i Orderem Królewskim Korony II klasy.
W 1870 roku wybuchł trzeci konflikt zbrojny. Tym razem wrogiem Prus była Francja, rządzona do 2 września przez Napoleona III. W tym dniu doszło do klęski wojsk napoleońskich pod Sedanem, a sam wódz Francuzów oddał się w ręce wroga. W bitwie pod Sedanem, jak i w bitwie poprzedzającej ją (pod Beaumont), uczestniczył również książę Fryderyk z Koszęcina. Napoleon III poddał się, ale wojna trwała dalej, gdyż 4 września w Paryżu ogłoszona została III Republika Francuska i nowi przywódcy państwa nie byli skłonni tak łatwo się poddać. Doszło jeszcze do wielu bitew, a książę Hohenlohe uczestniczył w oblężeniu Paryża, bitwie pod Le Bourget oraz w ekspedycji do Normandii, za którą otrzymał żelazny krzyż II klasy. Wojna zakończyła się zwycięstwem Prus i ich sprzymierzeńców. 18 stycznia 1871 roku w pałacu wersalskim króla Prus Wilhelma I ogłoszono cesarzem zjednoczonych Niemiec, czyli II Rzeszy Niemieckiej, w skład której oprócz Prus wchodziły wszystkie księstwa niemieckie oraz uzyskana od Francji Alzacja i Lotaryngia.
Po wojnie książę z Koszęcina został komendantem gwardii II brygady kawalerii. Awansował do stopnia generała brygady. Został również mianowany generałem à la suite cesarza. W 1873 roku obdarzony pensją generała dywizji, został oddany do dyspozycji cesarza. Powodem przejścia księcia w stan spoczynku była śmierć ojca i objęcie fideikomisu koszęcińskiego. Pomimo rezygnacji z czynnej służby wojskowej Fryderyk Wilhelm zu Hohenlohe-Ingelfingen awansował do stopnia generała kawalerii. W kolejnych latach był wielokrotnie odznaczany: – w 1873 roku bawarskim Orderem Św. Huberta
w 1874 roku Orderem Czerwonego Orła II klasy z liśćmi dębowymi
w 1875 roku Orderem Królewskim Korony I klasy z mieczami
w 1882 roku Orderem Czerwonego Orła I klasy z liśćmi dębowymi i austriackim Orderem Wielkiego Krzyża
w 1892 roku Orderem Wielkiego Krzyża Orła Czerwonego.
Na dworze cesarskim Fryderyk Wilhelm cieszył się w dalszym ciągu wielkim szacunkiem i zaufaniem. Potwierdzeniem tego może być fakt wysłania go do Watykanu z misją powiadomienia papieża Leona XIII o śmierci cesarza Wilhelma I, która nastąpiła 9 marca 1888 roku. Ponadto następny cesarz, Friedrich III Hohenzollern, syn zmarłego Wilhelma I, przejął po swoim ojcu księcia z Koszęcina jako swojego adiutanta generalnego.
Papież Leon XIII.
Zdjęcie z kolekcji rodzinnej Pani Magdaleny Prieur – Muc
Dziedzic koszęcińskiego fideikomisu, poświęcony całkowicie służbie wojskowej długo, bo aż do 46. roku życia, był kawalerem. Ożenił się dopiero w 1872 roku z młodszą od siebie o 23 lata hrabianką Anną Karoliną Luizą Amalią Augustą von Giech.
tekst: Michał Dramski
Autor dziękuje za korektę Pani Katarzynie Mańko.
Źródła bibliograficzne:
Carl Wilhelm Prieur: Lebensgeschichte des Carl Wilhelm Prieur 1821–1896 (odpis autobiografii; w zbiorach autora). – Dr. Klaus Christoph: „Vita des Hauptlehrers in Koschentin Carl Fritz und seiner Ehefrau Henriette geb. Bartel“.
Arved von Teichmann „Aus meinem Leben. Aufzeichnungen des Prinzen Kraft zu Hohenlohe-Ingelfingen (…)”, Berlin 1897.
Źródła internetowe:
https://de.wikipedia.org/wiki/ Friedrich_Wilhelm_zu_Hohenlohe-Ingelfingen